باریش

گل اوتور بیر چای ایچه ک سنله سؤزوم وار سن دانیش من ائشیدیم باللی دوداقینده گؤزوم وار

گل اوتور بیر چای ایچه ک سنله سؤزوم وار سن دانیش من ائشیدیم باللی دوداقینده گؤزوم وار

پیوندها

۹ مطلب با موضوع «دست نوشته های ترکی من» ثبت شده است

آغزیما قاخ قویدولار آللاه قولو!

آللاه قولو عمی ایله گول بادام خالا گئچمیشین خوش بخت ار آروادلاریندان ایدیلر. یوخسول اولماقلارینا باخمایاراق ائولرینده شادلیق شنلیک و خوشدیللیک وارایدی. گول بادام خالانین شیرین شیرین ناغیللاری شعرلری، سؤزلری کند اوشاقلارینین دیلینده آغزیندا ایدی. گونلرین بیر گونو بیر قیش گئجه سینده بو خوش بخت عایله گول بادام خاتینین ایستی  تندیرینین اوستونده قورولان کورسو سینین قیراقیندا یاتارکن ایکی اوغرو گئجه نین قارانلیقیندان فایدالاناراق آستا جا و  سس سیزجه بونلارین ائولرینه گیرمیشدیلر. اوغرولار بو یوخسول ائوین بوجاقلارین تاقجا لارین آختارارکن گول بادام خاتین آیاق سسی ویا خود بیر شیققیلتی سسینه یوخودان آییلیب  گؤز آچیب  اوغرولاری گؤرنده قیشقیریب های سالماق یئرینه فیکریندن فایدالاناراق  ایسته ییر بیر عقیللی یول تاپیب اوندان بیر آز آرالی یاتان آغیر یوخولو آللاه قولونو آییلتسین. گول بادام خالا هئچ آییق اولدوغون بیلدیرمه دن یاسدیغین اوسته باشین اویان بویان ائله یندن سونرا اوجا سسله خورولداماغا باشلامیشدیر بلکه بئله لیکله آللاه  قولو عمی نی آییلتسین. اوغرولار  گول بادام خالانین خورولداماسینین سسیندن ال آیاقلارین ایتیرمیشدیلر نیه کی هر آن آللاه قولو عایله سی یوخودان آییلیب و اونلاری یاخالایا بیلردیلر. اوغرولاردان بیری گول بادام خالانین خورولداماسین کسمک اوچون گول بادام خالانین یئر یئیینتی تورباسیندان بیر اریک قاخی گؤتوروب و گول بادام خالانین آچیق آغزینا آتمیشدیر. بو حالدا گول بادام خالا سانکی یوخودا ساییقلاییر کیمی اوجا سسله سؤیله ییر: آغزیما قاخ قویدولار آللاه قولو! آغزیما قاخ قویدولار آللاه قولو!" اوغرولار گؤرموشدولر ایش بیر آزدا کورلاندی و اونلاردان بیری تئزلیکله  قاخی گؤل بادام خالانین آغزیندان چیخارمیشدیر. بونونلا بئله گول بادام خالانین ساییقلاماسی دایانمامیشدیر  و یئنه ده اوجا سسله سؤیله میشدیر:"ایسلاتمیشدیم چیخاردیلار آللاه قولو! ایسلاتمیشدیم چیخاردیلار آللاه قولو!" و بونو دؤنه  دؤنه  تیکرار ائله میشدیر. اوغرولار ایشی بوجور گؤردیکلرینه گؤره گؤتوردیکلریله بیرگه ائودن چیخماغا چالیشمیشدیلار آنجاق گول بادام خالانین فیکری فایدالی اولوب و آللاه قولو و عایله سی  یوخودان آییلیب و اوغرولاری گؤروب یاخالامیشدیلار. گول بادام خالا اوغرولارین یاخالانماسینایاردیم ائله یندن سونرا  قوشماسینین دالینی کسمه ییب و اوغرولارا بوجور سؤیله میشدی:
اوغرولارین اللرینی کسگیلن
اؤزگه مالین ساتدیلار آللاه قولو
بئله لیکله اوغرولار بیلمیشدیلر کی گول بادام خالاخورولدایاندادا ساییقلایاندادا اویاق ایمیش و بو یوللار ایله یاتانلاری آییلتماغا چالیشیرمیش.
30دی ماه 93   (باریش)
۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۳۰ دی ۹۳ ، ۱۴:۳۰
باریش

مندن سوروشسالار" دونیادا ان عجایب شی ندی؟" من هئچ دورمادان دئیرم;توپراق! چون بو توپراقدان میلیونلارجا جانلی یاشاییشا آیاق قویورلار، هر بیر طوردن میلیاردلار جانلی یارانیر، هر بیرینین باشقا طورلرله یاخود اونلارا تایلارلا مینلرجه فرقلی صیفت لری وار.  مندن سوروشسالار" بو عجایبین ایچینده ان عجایب جانلی نه دی؟" من دئیرم;اینسان. چون بو توپراقدان یوزلرجه بویالی یا مینلرجه آیری دیلده اینسانلار یارانیر. دونیانین چشیتلی بؤلگه لرینده هر رنگدن،هر دیلدن اینسانلار یاشاییشلارینا دوام ائتمکده دیلر. بیز دونیانین باشقا یئرلرینده نچه دیلده، بویادا یا سیماده اینسانلاری گؤروروک آمما قارا، آغ،ساری یا قیرمیزی دریلی اینسانلاردا هامیسی بیرجور قارا،آغ،ساری یا قیرمیزی دریلی دئییللر;یعنی هر بیر آدامین دری بویاسی باشقالاریلا فرقلی دی.   دیل باره سینده ده بو دییشیکلیگی گؤره بیلیریک. دونیادا یوزلرجه تانینمیش دیل وار، هر بیرینینده نچه دئییش(لهجه) لری وار یعنی هئچ اینسانین دئییشی باشقاسیلا تامامیله بیر دئییل. اینسانلارین ایچری لری،اونلارین معنوی دیرلری، داورانیشلاری یا فیکر یوللاریدا بیردئییل.

آمما بو قدر فرقلی اولماق نه ایچون دی؟ منجه بو جور به جورلوق اولماسا، یاشاییش بیر آن دوام ائتمز. یاشاییشین سیرری بو تفووتلارین اولماسیندا گیزلنیب. اینسانلار یاشاییشین هرزادیندا بیر دئییللر. میثال ایچون اونلارین یئمک ایستک لری  یا ایشتاهلاری بیر دئییل. بیر اینسانین ان سئودیگی قیدا بیر یئملی اولور آمما باشقاسی او یئمگی گؤرنده، اورگی بولانیر. واقت اولور اینسانلاری چوخ عاقیلا گلمز زادلاری یئینده گؤروروک; میثال ایچون بیر آدامی گؤردوم قاشیق قاشیق آجی بیبر توزی یئییردی، سونرا دا خارتاخارت بوز گمیریردی یا اینسانلار گؤروروک شوشه نی قت کیمی گمیریرلر آمما بو زادلارین چوخ آزیدا بیر باشقا اینسانین اؤلومینه ندن اولا بیلر. دونیادا هامی اینسانلار هر یئمگی سئومکده بیر اولمورلار، هئچ بیر یئمک  یا مویوه ده یوخدور هامی اونو سئومه مکده بیر اولسونلار. اینسانلارین فیکر دوشونجه لریده اولدوقجا تفووتلی دیر. هئچ ایکی اینسان دونیادا بیر دوشونجه ده اولا بیلمزلر. اینسانلار آراسیندا یاخجی  یا پیس معناده عیبارتلر ایشله نیر آمما بونلاری تعریفله مک چوخدا آساد دئییل، چون "یاخجی"  یا "پیس" هر اینسانین باخیمیندا بیر دئییل; آدام وار کت شالوار گئییب کراوات باغلاماقی یاخجی بیلیر،آدامدا وار دیزی یا بودی ییرتیلمیش لی شالوار گئیمگی یاخجی بیلیر!  آدام وار موسلمان اولماقی،آدامدا وار کریستیان اولماقی یاخجی بیلیر. دئمگیم بودور;اینسانلارچوخ قبول اولموش مفهوملاردادا باخیشلاری اولدوقجا فرقلی دی. میثال ایچون هر اینسانین تعریفی عدالتدن بیر دئییل.

اینسانلار آراسیندا اولان دیل آیریلیقیدا ائله گؤزدن گئچیرتملی بیر مئوزودی. باشقا تفووتلار نجه یاشاییشین سیرری دی،ائله دیل فرقیده یاشاییشین سیرلریندن بیری دیر. اینسانلار باشقا دیل لرده دانیشارلار;تورکجه،اینگلیسجه،عربجه،آلمانجا و سایر، آمما بیر دیلده دانیشانلارین میثال ایچون تورک دانیشانلاریندا دیل لری اولدوقجا تفووتلی دیر; دئملی بشرین قبول اولونموش عیبارتلریندن  ”گؤزل یا گؤزللیک" منیم فیکریمجه ائله بو آیریلیقلارین اولماسی دی;گؤزللیک یعنی تفووتلارین اولماسی، اونلارین گؤیچک گؤرونمه سی.

آمما  مندن سوروشسالار" اینساندا اولان عاقیلا گلمز صیفت لردن بیری ندی؟" من دئیرم ;اینسانلارین بو فرقلری گؤرمه مکلری، بیرده هامینی اؤز دیل لرینه  یا دوشونجه لرینه چئویرمه آرزیلاری!

 بؤیوک اینسانلاردان بیر نچه فایدالی سؤز:

"من نه قدر تیکرار ائله ییم هئچ زاد بیلمیرم! نچه دونه تیکرار ائله ییم هئچ کیم هئچ زاد بیلمیر، چون  بیر کس بیر زاد بیلسیدی بوراکیمی بوتون بیلمه لی لری هامییا دئیردیلر، هامی اینسانلاردا سیررلریندن آگاه اولاردیلار. بیز یارانیشدان، دونیانین سیرلریندن فیکریمیزه گلنلری بیلیریک." موریس مترلینگ

"من یالنیز بیر زاد بیلیرم;اودا منیم هئچ زاد بیلمه مگیمدی."سقراط

"اینسانلارین بیر عیبلری بودی:هر کس ایستیر یاراتسین،آما هئچ کس یارانمیش لاری  ساخلاماق ایستمیر."کورت وانقوت

"بو دونیادا هئچ بیر تیکانلی اوت یا هئچ بیر بویا یوخدور بیزی شاد ائتمک ایچون یارانماسین."جان کالوین

"بیرهونر اهلینین ایشی گؤزل یاراتماقدیر آمما گؤزل ندی بیر باشقا سورودی."جیمز جویس

 

 

 

۱ نظر موافقین ۱ مخالفین ۰ ۲۰ آذر ۹۳ ، ۱۷:۳۱
باریش

"آمما منده ن ساری، سن آرخایین اول شانلی سهندیم

دلی جئیرانلی سهندیم

من داها عرش علا کؤلگه سی تک باشدا تاجیم وار

الده موسی کیمی فرعونه قنیم بیر آغاجیم وار

حرجیم یوخ، فرجیم وار

من علی اوغلویام آزاده لرین مرد و مورادی

او قارانلیقلارا مشعل

او ایشیقلیقلارا هادی

حققه ایمانه مونادی

باشدا سینماز سیپه ریم، الده کوتلمز قیلیجیم وار"

بویوک روحا صاحیب اولان اینسانلاردا چوخ موحکم بیر ایراده و دایانیش گؤستریشی وار. اوستاد شهریارین سهندیه سینین هر بیر میصراع سی منیم عالمیمده بیر اعجازدیر. البته ادبی باخیمدان بو باره ده چوخ یازی لار یازیلیب آما بو اعجازلی سؤزلرین بیزه اولان مئساژی باره ده یئری وار دانیشاق. شعیرین بو آخیر تیکه سینده شاعیر اؤزوندن بیر سینماز ایراده و دایانیش روحی گوسترمک ده دیر:

" آمما منده ن ساری، سن آرخایین اول شانلی سهندیم، دلی جئیرانلی سهندیم"

و اؤزوندن آرخایین اولماسی نین ندنینده باشیندا اولان بیر تاجدان بیلیر کی عرش علا یاخود ائله تانرییا عاید اولان عالمه پادشاهلیق تختینین کؤلکه سی کیمی دیر، یعنی شهریار اینسانین عظمتین او قدر یوکسک یئره آپاریر کی اونا تانری یا باغلی بیر پادشاهلیق تاجی وئریر  کی منجه بو شاهلیق تاجی ائله اوستاد شهریارکیمی بویوک اینسانلارین معنوی مقامینین سمبولی دیر، یا الینده بیر آغاج ویا سیلاح وار کی حضرت موسا نین الینده اولان او موجیزه لی آغاجا باغلاییر کی اونونلا فرعونا قنیم اولور یعنی شاعیر اؤز اعجازلی هونرین بیر پیغمبر موجیزه سینه اوخشادیر کی قادیردی اونونلا فرعون کیمی ظالیملره قنیم اولسون. و بئله لیک له شعیرین و شاعیرین نه قدیر تاثیرلی و اونملی اولماقین گؤستریر و یا او اؤزونده اولان بو دایانیش  روحین علی بالاسی اولماقیندا بیلیر کی تکجه مسلمانلارین یوخ بلکه بوتون آزاده لرین کیشیلیک سمبولی و مورادی دیر:

" او قارانلیقلارا مشعل، او ایشیقلیقلارا هادی، حققه ایمانه مونادی"  

شعیرین بو قیسمتی کی دوغورداندا هر اینسانا اومود یارادان و روح وئره ن بیر سؤزدور:

"باشدا سینماز سیپه ریم، الده کوتلمز قیلیجیم وار" 

  بیر اینسان بو سؤزو یارادیب و دییه بیلرکی بیر خیالا گلمز ایراده یه صاحیب دیر و ایناندیقی یولدان اونو قایتارماق اولا بیلمز. بیر هؤنره صاحیبدیر کی فرعونه قنیمدیر وبیر مقامه کی پادشاهلیق درجه سینده دیر وبیر لیدر واردیر کی بوتون دونیا کیشیلرینین رهبری دیر. بویله بیر عظمته صاحیب اولان اینسان البته کی سینماز  سیپر و کوتلمز قیلیچا صاحیب دیر. عمومیتله شاعیرلر و خصوصن اوستاد شهریار بیر لطیف و حساس روحا صاحیب اولوبلار و بیز شهریاری اؤز شعیرلرین اوخویاندا آغلاماق حالیندا گؤرموشوق. میثال ایچون خان ننه نی و یا بلالی باشی اوخویاندا.   شاعیرین بوردا آغلاماسیدا اونون روحونون قووتیندن نیشاندی، یعنی بو آغلاماق اونون نئچه ایل لر قاباق اولن خان ننه سیله باغلی اولان عاطیفه سین گؤستریر و یا بونا تای اونون قیریلماز بیر عاطیفه باغین وفات ائتمیش خانیمینا گوسته ریر. دئمه لی شاعیرلرین آغلاماسی اونلارین ضعیف اولماسی آنلامیندا دئییل و عکسی حالدا اونلارین بویوک لیقین  و گوجلی اولماقین گوسته ریر، نیه کی چوخ شاعیرلر و اوجومله دن اوستاد شهریار ظالیم لره خیطاب ائدنده بوتون گوجلریله دانیشیبلار و اونلارین بیر قدرتلی حاکیمه قارشی دئدیکلری شعیرلرده قورخودان بیر نیشانه یوخدور. میثال ایچون بیز شهریارین بیر فارسی شعرینده گؤروروک کی بو اینسان نه قدر قورخماز و جرات لی بیر اینسان  ایمیش و نه سؤزلرله بیر ظالیمه کی اونون وارلیقلارینا توهین ائدیر، خیطاب ائدیر.   بیر هویتلی و اؤزون تانییب و بیلن شاعیر و یازیچی بئله اولمالی دیر. اؤز وارلیقین ویاخود کیمیگین بیله و اونلارلا عاطفی باغلانتی لار گوجلندیرمه لی دیر اویله کی اونلارلا آغلاییب و گولسین و ایل لر بویو اونلاری یاددا ساخلاییب و اونلارا توهین ویا تحقیر قصدیله ال اوزادانلارلا  بوتون گؤجیله خیطاب ائله سین و بیز بو دیرلی خاصیت لری اوستاد شهریارین اؤز شخصیتینده گؤروروک.
۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۳۰ آبان ۹۳ ، ۱۳:۳۲
باریش
او واخ قیزا چوخ دئدیم: قیزیم! اؤز یاخینلیقیمیزدا و یا قوهوم لاردا بیرینه گئت، سؤزه باخمادی، گئتدی بیر کیرمانلی یا! ایندی بیر یول من ایشه قالمیشام، نه بو یئزنه نین دیلین، نه ده کی نوه لرین دیلین بیلمیره م! گئچه ن یای بیزه قوناق گلمیشدیلر. بیر جوت ده، دیل لرین آنلامادییم نوه وار،آخشام چاغی ناخیر کنده گلندن سورا، مال حیوانی سالدیم تویله ده هره نی اؤز کئشه وندینه1 باغلادیم سورادا ائوه گلدیم. من ائوه گئچمه میش گوردوم آرواد الینده سوت بایداسین گوتوروب  ایسته ییر گئتسین تویله ده اینک لری ساغسین. بو کیرمانلی نوه لرده ال چکمه دیلر و دئدیلر: ما هم می خواییم گوساله ها رو ببینیم. بولار گئتدیلر، چوخ زامان چکمدی بیده گوردوم تویله طرفیندن بیر های بیدیریق2 گلیر، گل گؤره سن! الیم ایاقیما دولاشا دولاشا قاشدیم گؤردوم; آرواد کیرمان نوه لریله تویله نین قاپیسیندا اوتوروب لار، ائله توشکوییرلر3 کی لاپ آز قالیر اؤره ک لری آغیزلاریندان گله....  تویله نین ایچینده ده بوتون حیوانلار بیر سس سالیبلارکی تویله نین دامی آز قالیر یئره گلسین. آرواددان سؤروشدیم: بو مال حیوان نه های کوی سالیبلار؟ دئدی: بو باشی داشلی قاتیشیق لار ائله تویله یه گئچه ن کیمی، اؤکوز4ه "گاو" دئدیلر، بیرده گوردوم اؤکوزن گؤزو قیزاردی و باشدادی باش آتیب مله ماقا و کئشه وندی بوینوزداماقا. دئدیم: نه ائله سین آخی، بیر کیشی یه آرواد دئسه ن نه حالا دوشر؟ بیر چپ چپ کیرمانلی لارا باخدیم،هرنه اولسادا نوه م دیلر،نه دئییم آخی؟ آرواد دئدی: بیرتک او اولسایدی،ایش بو قدر خراب اولمازدیکی! هم سوپا5یا "کرخر" دئدیلر همده قودوغا!! هئچ او بویدا سوپاینان بو جیققیلیقا قودوقین تفوتی یوخدی؟!! سوپا باشدادی شیللاغ آتیب آنقیرماقا. آما گینه بولار قودوق لا سو پانین فرقین آنلامادیلار. اونا دؤزمه ییب قاشدیلار توخلو6یا "بره" دئدیلر اودا ناراحات اولوب مله ماقا باشلادی. فریک7 لره بئچه8 لره "جوجه" دئدیلر، بئچه لر قوققولدادیلار، فریک لر قود قوداب ائله دیلر آما گینه بو آنلامازلار اولارلا جوجه نین فرقین بیلمه دیلر گینه اولارا جوجه دئدیلر، اولاردا هیرسله نیب باشلارینا آتیلماقا باشلادیلار. هامیسی بی یانا، ایکی یاشین تاماملامیش دایلاقا9 "بچه شتر"دئدیلر!! او واقتا کیمی دایلاق دوداقلارین ساللییب باخیردی و هردن ده بولارا گولوردی آما ائله کی اونا دا توهین ائله دیلر، داها ایش قاریشدی. دایلاق ایپی قیردی و اونون دالیسیجا اؤکوز،کلچه10،سوپا،توخلو،شیشک11 و حتا بئچه ایله فریک بیزیم اوستوموزه جومدیلار. آرواد ائله بولاری دئیه دئیه داها اؤزون ساخلایانمییب باشلادی آغلاماقا.  یازیق گؤزونون یاشین آووج آووج توکوردی! دئییردی: بیر آز دا بئواختا قالسایدیق ایاق آلتدا ازیلمیشدیک!

قورخا قورخا گئچدیم تویله یه.  منی گورجک بو جاوان دایلاق بوینون گویده فیریلدادا فیریلدادا دئدی: یا اوله جه یم، یا اولدوره جه یه م!! من بویدا جاوان دوه یه اوشاق دئییب لر. باخدیم گوردوم اوکوز،سوپا ،توخلو،شیشک،فریک،بئچه،دوگه12،جؤنگه13،دانا14، دای15،دایچا16 و......بونون دالیسیندان منیم اوستومه جومورلار. سوپا آنقیریر،دای کیشنه ییر17، نه بیلیم آخی هره سی بیر هاوا چالیرلار. الیمله ایشاره ائله دیم، دئدیم: بیر آز یاواش اولون، سؤزومو دئییم. دایلاق بوینون بیر ترپتدی، ساکیت اولدولار. دئدیم: داها سیز بو آنلامازلاری باغیشلیین، آنلاماییب لار،غلط ائله ییب لر. بیر آز یونجادان آرپادان قول وئردیم، ساکیتلشدیلر. خیلاصه بیر تهر بو دایلاقی راضی ائله دیم آما بیر کلچه وار، او دئدی: منیم کیشیلیگیمه توهین اولوب!! باور ائله یین آغزیندان کؤپوک آخا آخا دئییردی: منه "گاومیش" دئییب لر! گئتمیشم بیر آز تئلین زادین قاشوولا18میشام، سسین کسیب.  خیلاصه تویله دن چیخیب آروادا دئدیم: بوگون بولارین عصاب لاری قاتیشیب. داها بو ائوینه سوتدن واز گئچ، قوی گوساله لر!چوخ باغیشدیین بیزولار امسینلر،صاباح گؤره ک باشیمیزا نه کول توکمه لییک! سوت آلاندا گلسه، قوی جاوابلارین بو ایکی ساغیر وئرسینلر.

1. کئشه وند: آغاج و یا دمیر بیر میل کی آخیرین قیراغیندا اولار و حیوانین باشیندا اولان ایپ اونا باغلانار

2. های بیدیریق: چوخلو سس سالماق

3. توشکوییرلر: نفس نفس ویریرلار

4.اؤکوز: بوردورولموش ارکک اینه ک(گاو نر اخته شده)

5.سوپا:ایکی یا اوچ یاشدا ائششک(الاغ دو یا سه ساله)

6.توخلو:ایکی یاشیندا قویون(گوسفند دو ساله)

7.فریک:تزه یومورتایان تویوخ،البته "فره" کهلیگین جوجه لرینه ده دئییلیر و اوستاد شهریار حیدربابا شعیرینده دئییر:"کهلیک اوخور دالیسیندا فره سی"

8.بئچه: هله خوروز اولمییب آما خوروزلانیر و ایسته ییر بانلاسین

9.دایلاق: ایکی  یاشیندا دوه بالاسی کی کؤششک دن یکه اولار. البته تورک دیلینده دوه لرین هر نژادینین بیر آدی وار، ارکک دوه نین هر یاشدا بیر آدی و دیشی دوه نین ده هر یاشدا بیر آدی وار. مثال ایچون بیر آتا بابا سؤزو وار و دئییر"مایا بودلی آرواد آل، نر بودلو اوغلو اولسون" مایا دیشی دوه نین لاپ یاخجی نژادی دیر و نر ده ارکک دوه نین لاپ یاخجی و قودرتلی سی دیر. بلکه ده موختلیف دوه لرین آدی هر جینس دن و هر یاشدان تورک دیلینده هر حیواندان چوخدور و بودا بو حیوانین اونمین و اهمیتین تورک کولتورونون گئچمیشینده گوستریر.

10.کلچه: ارکک جامیشا یا گامیشا "کل" و اونون چوخ جاوانینا "کلچه" و تزه دوغولموشونادا بالاق دئییرلر.

11.شیشک:ایکی یاشدا اولان ارکک قویون

12.دؤگه: ایکی یاشین قورتارمیش دیشی اینه ک کی گله ن ایل دوغاجاق.

13.جؤنگه: ایکی یاشین قورتارمیش قودرتلی بیر ارکک اینه ک

14.دانا: سوت دن آیریلمیش و بیر یاشین تاماملامیش اینه ک بالاسی

15.دای:ایکی یاشین تاماملامیش آت بالاسی

16.دایچا:بیر یاشدا اولان آت بالاسی

17.کیشنه ماق: آتین سس ائله مه سی(شیهه زدن)

18.قاشوولاماق:تیمارلاماق و حیوانین دریسین تمیزله ماق

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۰۹ آبان ۹۳ ، ۱۶:۰۹
باریش

بیزیم اوشاقلار"هن ویا هه " سؤزین "بلی " سؤزی یئرینه دئینده،چوخ آتا آنالار،اویرتمنلر وآیری بؤیوک یاشدا اولان اینسانلار دونه دونه بالاجا اوشاقلار و یا تزه جاوانلارا بو جومله نی  سؤیله ییرلر،"هن یوخ بلی" و او اوشاق وجاوان بالا فیکر ائدیر کی بو سؤزو دئمک ادبسیزلیک آنلامینا گلیر. ویا  ”خیر" یئرینه "یوخ "دئمک ده چوخ اینسانلارین باخیمیندان ادب سیزلیک حسابلانیر. بیز بیلیریک کی آذربایجانلیلار و عمومیتله تورک کولتورینده تعاروف ویا حدیندن آرتیق بویور بویور یوخدی آما فارسلاردا  تعاروف گونده لیک دانیشیقلاردا،ادبیاتدا، سیاست ده و دیگر ساحه لرده چوخ گئنیش صورتده ایشله نیر. کلمه لرله اویناماق و سؤزلره علت سیز جه پیس یا یاخجی اتیکتی یاپیشدیرماق حددیندن چوخ آرتیق گؤرونور. هر کولتورده توهینلی سؤزلر و اونون مقابیلینده چوخ سایقی لی سؤزلرده واردیر آما فارس کولتورونده حددیندن آرتیق اولوب و اونا گؤره ده مختلف یئرلرده کلمه ویا سؤز داعواسی باشلانیر و یئرسیز دئیینماقلار و مشاجره لره سبب اولور و گؤرورسن اصلی مسئله یاددان چیخیر. میثال ایچون بیر قاپیدان ایکی آدام ایسته ییر گئچسین، اگر بونلاردان بیری دئسه;شما اول وارد بشوید. او بیریسی مومکوندی ناراحات اولا. یانی او "بفرمایید" سؤزین "وارد بشوید" یئرینه ایشلتماغی اؤزینه بیر حورمت قویما حساب ائدیر. یا میثال ایچون بیرین ایسته ییر ائوینه دعوت ائتسین، اگر دئسه "به خانه ما هم بیایید" مومکون دی ناراحات اولا، چونکی سئویر کی اونا "به خانه ما تشریف بیاورید" جومله سی دئییلسین.       تشریف فرما شدن،ارتحال ویا فوت کردن،افاضه نمودن،فیض یاب شدن و.... بو سایدیقیم فعللر و بونلارا تای چوخلاری اصلینده بیر عیده یاخجی کلمه لرین یئرینه ایشله نیرلر مثال ایچون: برداشتن، واردشدن،آمدن،مردن،گفتن،استفاده کردن وسایر. بو سؤزجوکلر ویا مرکب فعل لر که بیر کلمه عربی و بیر کلمه فارسی دان شکیلله نیبلر دیل تانیما باخیمیندان سعف بیر ترکیبدیلر کی بو سعف ترکیبلر بیزیم تورکجه میزه ده یاییلیب و ایندیسه گئنیش صورتده ایشله نیرلر. منجه بو جور سعف عیبارتلر دؤزه لتمه لرین منطیقلی بیر سببی یوخدی و بیر عیده نین عرب دیلین فارسجایا و یا تورکجه یه اوستون بیلمه سیندن آسیلی دیر و ائله بو سعف باخیش فارس دیلیندنده بیزیم آذربایجان تورکجه سینه یاییلیب و او دیلده گئنیش وجهیده بیر کلمه فارسجا و بیر کلمه تورکجه دن شکیلله نمیش سعف مرکب فعل لر ذؤزه لدیب کی عاوام آراسیندا سایقیلی سؤزلر حئساب اولوبلار. 

اینسانلارین بیر بیرینه سایقی و ادبله دانیشماسی ان واجیب زادلارداندیر آما "وارد شدن" ویا "آمدن" کلمه سین ایشلتماقی سایقی سیزلیق و یا ادب سیزلیک آنلامینا گتیرمک ده  اؤزو بیر ادب سیزلیک کیمی بیر زاد اولور و دانیشماقیدا اینسانلارا چتین ائدیر، چونکی حددیندن آرتیق تعاروف و بویور بویور ائتمک ده اینسانلاری بیر بیرینه یاخینلاتماقا مانع اولور آما عکسی حالدا ساده دانیشیق دوستلوق و یاخینلیق یارادیر و بیز گؤروروق کی اینسانلار بیر بیرینه یاخینلاشدیقجا آرالاریندا اولان بویور بویور لار و قولومبا سؤزلر آرادان گئدیر. حتتا آللاه تعالی دا اینسانلارا چوخ ساده دیلله خیطاب ائله ییبدیر. بیز اگر ایران دان قیراخ آیری اولکه لرین بیلگی ده ویا مقامدا یوخاری اینسانلارین چوخ جیددی مباحثه لرینه باخساق، گؤریریک اونلار بیز ادب سیز حساب ائله دیگیمیز کلمه لری چوخ راحاتلیقلا ایشله دیرلر وناراحاتلیقدا اولمور. آما عوضینده چوخ کلمه لر و سؤزلر ده وار کی حقیقتده ده توهین وپیس کلمه دیلر و فارسی دیلینده چوخ راحاتلیقلا ایشله نیر و توهین ده حساب اولمور و بیزده اونلاردان تقلید ائدیب و ایشله دیریک، مثال ایچون "شیطان" سؤزی. بیر تورکیه لی کیشی ایله بیر ایرانلی تورک قیزی ایستیردیلر ائولنسینلر و بولارین نیشان دونمینده بیر پارا آنلاشمازلیقلار اولموشدی واونلاردان بیری بو ایدی کی کیشی دئییر دی; بو ایرانلی قیز منیم اوشاقیما "شیطان" سؤزون ایشله دیر، دئمه لی تورکیه ده شیطان سؤزون بیر اوشاقا ویا اینسانا دئمک  توهین آنلامینا گلیرکی حقیقتده ده بوجور اولمالی دیر، حال بو کی ایراندا شیطان اوشاق یاراماز اوشاق دئمکدیر و آتا آنالاردا چوخ فخریله بو کلمه نی اؤز اوشاقلاری باره سینده ایشله دیرلر و بونا تای کلمه لر کی اولارین معنی سی چوخ آچیق شکیلده توهینلی دیرآما هر حالدا ایشله نیرلر. بویور بویور کولتوری ایراندا اولان تورکلرده یوخدور و اگر ایندی بیرعیده شه هرلر وآداملار آراسیندا عادت اولوبدی دئملی تقلید یولیلا اولوبدی وایندی بیز گؤروروک کی "ارتحال ائله ماق،تشریف گتیرماق،شرفیاب اولماق،فیض آپارماق،قدم رنجه ائله ماق،خاطیرجمع اولماق،اطاعت امر ائله ماق،میل ائله ماق، صرف اولماق،مرقوم بویورموق، و وبونلارا تای  ایکی کلمه لی فعل لر کی بیر فارسی و یا عربی کلمه دن و بیر تورکی کلمه دن دوزه لیب لر، چوخ چوخ اولوبلار و عمومیت له توی و یاس توره نلرینده نوحه خوانلار و اوخویانلار ایشله دیرلر ومیللت آراسیندا دا بوجور دیل تانیما باخیمیندان غلط سؤزلر و کلمه لر ایشله نیرلر و چوخ تاسسوفله دوز کلمه لرین یئرینه اوتوروبلار وبئله لیکله راحات و دوز دانیشماق میللته چتین اولوب. چوخ واقلار اولورکی بیر یازیق اینسان بیر ایداره ده بو سؤزلری ایشلتمه ماق سببیله بیر میز صاحیبینین غضبینه توش گلیر! حال بو کی سایقی و سئوگی ده بیزیم او ساده دانیشان آتاآنالاریمیزلا گئدیبدی. هن و یا یوخ دئمک بیزیم آذربایجان تورک دیلینین لاپ گؤزل سؤزلریندندیلر و هئچ ده ادب سیزلیک نیشانه سی دئییل. بیزیم آتا انالاریمیزین سوفرالارینین باشی قوناقلارلا دولو اولوب و اونلار قوناقلارینا هر جور یئمک لریله اکرام ائدیب لر واونلارا "بویورون یئیین" و یا "بویورون ایچین" سؤزیله تعاروف ائدیبلر. ائولرینه قوناق گلنده " بویورون" و یا "بویورون گئچین" سؤزیله تعاروف ائدیبلر. و هامی میز بیلیریک کی آذربایجان میللتی احترام و سایقی دا هر زامان دیللر ازبری اولوبلار وایندی بیر عیده جاهیل اینسانلار اولارین دیللرینه عاید اولان کلمه ویا سؤزلری توهین و یا ادبسیزلیک آنلامینا سالماسی هئچده دوغری دئییل. بو قوندارما عیبارتلری هئچ دیل تانییان اینسان دیله گتیریب و اونونلا فخر ائتمز. بو طور بیر اتفاق هئچ دیلده قبول ائدیلمز. سانکی  اینگلیس دیلیینده انگلیسی کلمه ایله عرب کلمه سین قاتیب بیر عیبارت دوزه لدیریک، بو ایش دوز اولا بیلمز، اولسادا چوخ گولمه لی اولار.

باریش

۱ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۱۷ مهر ۹۳ ، ۱۷:۳۳
باریش

_من بو ایشه مات قالمیشام! من بو ایشه مات قالمیشام! هئچ سن آروادلار بیر دیل، کیشی لر بیر دیل دانیشان شه هر و یا کند گؤروبسن؟! سن اینانماساندا من گؤرمیشم، بلی من گؤرمیشم;آخی بئله ده ایش اولار؟

_اولماز اولماز! آروادلار کیشی لریندن سؤز ائشیدرلر،کیشی نجه آروادینا ایزین وئرر اؤز دیلیندن آیری دیلی آنا دیلین یئرینه دانیشیب و یا اوشاقینا اویرتسین،اولماز، یوخ اولماز!

_آخی اولوب دااا؟

_آی کیشی! اولار قوناق دیلار، آیری شه هرلردن دولانماقا گلیبلر!

_یوخ،اولان بیر ایش دئییل، قوناق آروادلار بیزیم شه هرین کیشی لرینن ال اله دولانیرلار؟! ائله دئیه سن کیشی لرکیشی لیک دن دوشوبلر! آلله قدیم کیشی لره ایرحمت ائله سین،بس نیه اولارین زمانه سینده بئله زادلار گؤرسنمیردی؟

_ گئت قارداش اویانااا، منیم ایشیم گؤجوم وار!!!!

۲ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۱۰ مهر ۹۳ ، ۲۳:۵۴
باریش

قلئچی مورتوض اورت باسدیر ماحالینین ان بؤیوک یازاری "گولمک دن آغلا" کیتابیندااااا یازیر کی بیرگون شیخ آقا جانابلاری طهرات درسی وئریردی. جاببارینان غاففاردا یان یانا اوتوروب فیض یاب اولوردولار. جاببار بیر کلمه نی شیخ آقا جانابلارینین سؤوزلرینده باشا دوشموردی. اودا چوخ باغیشلایین هااااا "مقعد" سوزایدی. جاببار غاففاردان سوروشدو: غاففار، "مقعد" یانی نمنه؟ غاففار دئدی:مقعد یانی گؤتداااااا جاببار تعججوب له دئدی: باه آتونان شیخ آقا سن نه یامان آدام سان! هئچ من ایندی یه کیمی مقعد آدیندا گؤ... ائشیتمه میشدیم!!

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۱۰ مهر ۹۳ ، ۲۳:۳۵
باریش

هیدایت سربازچیلیق واقتینا کیمی کتدن ائشیگه چیخمامیشدی. سربازچیلیقا آدی چیخدیقینا گؤره هیدایتی کندین آداملاری ییغیلیب یولا سالدیلار. قدیم سرباز گئدنی دوغرو دوزگون مراسیمله یولا سالاردیلار. آنا باجی آغلاشاردیلار. دئملی هیدایت ده گؤزی یاشلی کتدن آیریلیب و شهره دوغرو یولا دوشدو. هیدایت بیچارا کی بورا کیمی کندین قالاخلاریندان و زیغ دیوارلی داملاردان سورا بیرزاد گؤرمه میشدی، شهر شولوخلوقون و تزه زادلاری بیردن گوردوقونه گورا لاپ جایماغا باشلامیشدی وائله شهره آددیمین قویاندان دولاشیق دانیشماقا باشلادی. ایشین ترسه سی  سربازلاری بؤلنده، بونو فارس بولگه سینه گؤندردیلر. بئش آلتی آی سونرا هیدایت ایزین آلیر گلیر تبریزده قوهوملارین بیرینین ائوینه. گؤرورلر او داها تورکی دانیشمیر و فارس دانیشیر وتورک دانیشانلارادا جاواب وئرمیر سانکی تورک دیلین هئچ بیلمیر. قوهوم اقربالر ییغیلیب لار هیدایتین باشینا، چوخودا فارسی بیلمیرلر و هیدایت له ایشاره ایله زادلا دانیشیرلار. بونا بیر دیلمانج قوشورلار کی کنده آپارسین. آوتوبوسدا هیدایت یاشیل بوغدا زمی لرین دیلمانجا گوستریر و دئییر:"اینا چی هستن؟" میللت بوتون گولوب ودیلمانجا دئییللر: بو بیچارا فارسلار بوغدا دا بیلمیرلر نه دی، بس بولار نه ییییرلر؟!

خیلاصه هیدایت دیلمانجلا کنده یئتیشیرلر. های دوشور هیدایت سربازچیلیقدان گلیب. دوران دورماز هامی گئدیرلر هیدایتی گؤرمه گه. هیدایتین  قاباغینا بیر داوار کسیب وهای کوی اویناماق گولمک له اونو آپاریب یوخاری باشدا اوتوردورلار، دالیسینا دایاناجاق، بؤیرونه یاسدیق قویورلار. کندین بویوک باشی هدایته خوش گلدین دئییب و اونون کئفین سوروشور. هیدایت اؤز دوتور دیلمانجا ساری وفارسی قیریلدادیر. میللت گؤروللر دیلمانجلا هیدایت بیر بیرینه بیر شی لر لوغالاشدیریرلار. سوروشورلار مسئله ندی؟ دیلمانج جریانی تریفله ییر.  بو کندین کاتداسی دئییر: سیز دوزون، من بونو دیله گتیرمگی بیلیرم. کاتدا باشلییر یاماندان زاددان بونا آتیشدیریر. میللت گولماقدان ییخیلیرلار آما هیدایت سانکی هئچ نه آنلامیر و یالنیز تاماشا ائدیر!

هیدایتین آناسی داوارین اتیندن بیر آز پیشیریب و بونون قاباغینا قویاندا، هیدایت آناسیندان سوروشور:"مادر این چیه؟!" یازیخ آنا آغلیا آغلیا دئییر:هیدی بالا اچجییه.  سونرادا دئییر : بالام دیللی گئتدی، دیلسیز گلدی!!

هیدایت ایزین گونلرین بوتون فارسی دانیشیر و دیلمانج اونون سؤزلرین چئویریر. ایزینلی گونلر قوتاریر و او گینه ده فارس بؤلگه سینه گئدیر. آما بو سفر سربازچیلیقی قورتاریب قاییداندا گؤرورلر هیدایت تورک دانیشیر. آناسی سئوینیب دئییر آللاه نزیریمی قبول ائله ییب، بالام بو سفر دیللی گلیب!! او زاماندان بئله هیدایتی فارس دانیشاندا هئچ کس گؤرمه ییب.

۱ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۱۰ مهر ۹۳ ، ۲۳:۳۲
باریش

قارقاو تولکونون ناغیلین چوخونوخلا "زاغکی قالب پنیری دید"شعریله بیلیریک آما بو شعر اصلینده یونان ولاتین حیکایه لری(Aesop's Fables ) اساسیندا فرانسا دیلینده سؤیله نن بیر شعردیر کی اینگیلیس دیلینه ده ترجومه اولوب وناغیلین تمی بودور کی تولکو صفت اینسانلار سنی اولمادیقین کیمی وصف ائده ائده الینده کین ده سندن آلارلار.  میرزا علی اکبر صابر ده بو فرانسا دیلینده اولان شعری آزربایجان تورکجه سینه چئویریب ونظمه چکیب. حبیب یغمایی آدینا ایلک اوخول کیتابلاریندا اولان فارسی شعرده صابیرین شعریندن ایلهام آلیب.

 پندیر آغزیندا بیر قارا قارقا

اوچاراق قوندی بیر اوجا بوداغا.

تولکی گورجک یاواش – یاواش گلدی،

ایندیریب باش، ادبله چومبه لدی

بیر زامان حسرت ایله قارقایا ساری

آلتدان – آلتدان ماریتدی باش یوخاری.

دئدی:- احسن سنه،آ قارقا آغا !

نه نزاکتله قونموسان بوداغا !

به زه دین سن بو گون بیزیم چمنی،

شاد قیلدین بو گلمگینله منی.

نه گؤزه لسن ،نه خوشلقاسان، سن!

توکلریندیرایپک کیمی پارلاق

بد نظر دن وجودین اولسون ایراق !

بو یقیندر که وار سئوملی سسین،

اوخو،ورسین منه صفا نفسین !

بئله سؤزدن فرحله نیب قارقا،

آغزینی آچدی،تا که ائتسین – قا !

((قا)) ائدیرکن هنوز بیرجه کره،

پندیری دیمدیگیندن ائندی یره –

تولکی فورا هواده قاپدی یئدی؛

قارقایا طعنه ایله بویله دئدی:

اولماسایدی جهاندا سارساقلار،

آج قالاردی یقینکی،یالتاقلار!

 شعرین اصلی فرانسا دیلینده:

Le Corbeau et Le Renard de Jean de la Fontaine

 Maître Corbeau, sur un arbre perché,
Tenait en son bec un fromage.
Maître Renard, par l’odeur alléché,
Lui tint à peu près ce langage :
«Hé ! bonjour, Monsieur du Corbeau.
Que vous êtes joli ! que vous me semblez beau !
Sans mentir, si votre ramage
Se rapporte à votre plumage,
Vous êtes le Phénix des hôtes de ces bois.»
A ces mots le Corbeau ne se sent pas de joie ;
Et pour montrer sa belle voix,
Il ouvre un large bec, laisse tomber sa proie.
Le Renard s’en saisit, et dit : «Mon bon Monsieur,
Apprenez que tout flatteur
Vit aux dépens de celui qui l’écoute :
Cette leçon vaut bien un fromage, sans doute.»
Le Corbeau, honteux et confus,
Jura, mais un peu tard, qu’on ne l’y prendrait plus.

شعرین ترجومه سی اینگلیس دیلینده:

English Translation

The Crow and the Fox by Jean de la Fontaine

Master Crow perched on a tree,
Was holding a cheese in his beak.
Master Fox attracted by the smell
Said something like this:
“Well, Hello Mister Crow!
How pretty you are! How beautiful you seem to me!
I’m not lying, if your voice
Is like your plumage,
You are the phoenix of all the inhabitants of these woods.”
At these words, the Crow is overjoyed.
And in order to show off his beautiful voice,
He opens his beak wide, lets his prey fall
The Fox grabs it, and says: “My good man,
Learn that every flatterer
Lives at the expense of the one who listens to him.
This lesson, without doubt, is well worth a cheese.”
The Crow, ashamed and embarrassed,
Swore, but a little late, that he would not be taken again.

References:                                                                                                             قایناقلار

http://www.frenchtoday.com/french-poetry-reading/poem-le-corbeau-et-le-renard-la-fontaine           

http://en.wikipedia.org/wiki/The_Fox_and_the_Crow_(Aesop
۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۱۰ مهر ۹۳ ، ۱۹:۲۵
باریش